Hemm ċajta antika li reġgħet tidher:

“Il-fabbrika tal-futur se jkollha biss żewġ impjegati, raġel u kelb. Ir-raġel ikun hemm biex jitma’ l-kelb. Il-kelb ikun hemm biex iżomm lir-raġel milli jmiss it-tagħmir.”

Spiss tiġi attribwita lil Warren Bennis, imma hu ma vvintahiex. L-eqdem verżjoni dehret f’ġurnal kummerċjali Brittaniku tal-1978 fejn inġiniera tal-Posta kienu diġà jiċċajtaw dwar l-inutilità tagħhom stess.

Qiegħed bilqiegħda fid-desk tiegħi nibni OpenClaw.rocks. Il-kelb tagħna Yoshi mimdud ħdejja. Qed inħaddem Claude Code, u l-kontribut ewlieni tiegħi għall-codebase illum kien li nikklikkja “ikkonferma.” Għadni nikteb istruzzjonijiet. Għadni nieħu deċiżjonijiet arkitetturali. Imma kull xahar, il-proporzjon bejn l-input tiegħi u l-output tas-sistema jimxi aktar favur is-sistema.

Jien, litteralment, ir-raġel. U Yoshi hu l-kelb.

Din il-kitba hija dwar x’ifisser dan. Mhux biss għalija, imma għas-software, il-prodotti fiżiċi, u l-ekonomija li tipproduċihom.

X’nifhem b’komuniżmu diġitali

Għandi niddefinixxi t-terminu, għax ma nifhmux bħalma fehem Marx.

Il-komuniżmu klassiku hu sistema ekonomika fejn il-mezzi tal-produzzjoni huma f’idejn kulħadd u l-prodotti jiġu mqassma skond il-bżonn. Ħadd ma pprova jwettqu permezz tas-swieq. Suppost kien jeħtieġ rivoluzzjoni.

Dak li qed jiġri issa hu differenti. Il-forzi tas-suq, mhux l-ideoloġija, qed jipproduċu riżultati li jixxibhu l-komuniżmu għal prodotti diġitali. Il-mezzi tal-produzzjoni għas-software, kontenut u disinn qed isiru tant irħas li kulħadd jista’ jkollhom. Laptop u API key jagħtuk kapaċitajiet li ħames snin ilu kienu jiswew miljuni. L-outputs qed jersqu lejn b’xejn. Id-distribuzzjoni hija globali u istantanja.

Ħadd ma ħataf xejn. Ħadd ma rrivolta. L-ispiża tal-intelliġenza sempliċiment waqgħet.

Meta l-intelliġenza ssir effettivament b’xejn, dak kollu li l-intelliġenza tista’ tipproduċi isegwiha ‘l isfel. Software. Kontenut. Disinn. Dokumenti legali. Marketing. Reviżjoni tal-kodiċi.

Insejjaħlu komuniżmu diġitali. Mhux għax hu komuniżmu, imma għax ir-riżultat għall-konsumaturi qed jikkonverġi lejn dak li l-komuniżmu wiegħed: abbundanza mingħajr skarsezza.

Għaliex ħadd mhu se jirreżisti dan

Qatt ma importani l-kodiċi assembly li l-kompajler tiegħi jipproduċi. Nikteb TypeScript u nafda li xi ħaġa tibdlu f’istruzzjonijiet li proċessur jista’ jeżegwixxi.

Ommi qatt ma importaha l-kodiċi wara s-software li tuża. Tiftaħ app, tagħmel xi ħaġa, hija kuntenta.

Dan hu mudell antik daqs l-informatika nnifisha. Kull ġenerazzjoni tastratta dik ta’ taħtha. L-AI hija s-saff li jmiss. Diġà qed tastratta l-kodiċi għalija.

Clayton Christensen sejjaħlu “Jobs to Be Done”: in-nies ma jixtrux prodotti, jimpjegawhom biex jagħmlu xogħol. Ma jimpurtahomx kif isir ix-xogħol.

Il-komuniżmu diġitali mhux biss storja min-naħa tal-provvista dwar spejjeż li qed jaqgħu. Hija wkoll storja min-naħa tad-domanda. In-nies se jħallu b’ferħ kull saff li qatt ma riedu jimmaniġġjaw.

Tliet saffi ta’ skarsezza

L-intelliġenza hija kważi solvuta. Il-mudelli kbar tal-lingwa jistgħu jiktbu kodiċi, jiġġeneraw kontenut, janalizzaw data u jieħdu deċiżjonijiet li qabel kienu jeħtieġu għarfien uman għali. L-ispiża qed taqa’ u l-kapaċità qed tikber.

Ix-xogħol hu li jmiss. F’Diċembru 2025, Tesla ppubblikat video ta’ Optimus jiġri fil-laboratorju. Figure AI ġabret biljun dollaru għal robots umanojdi.

Il-materjali huma l-ħajt. Ma tistax tikkopja atomu. Anke meta l-intelliġenza hija b’xejn u r-robots jagħmlu x-xogħol, għadek bżonn azzar, litju, ram, artijiet rari u enerġija.

Għalhekk il-kwalifikatur “diġitali” hu importanti. Għal prodotti purament diġitali, diġà qed nersqu lejn post-skarsezza. Għal prodotti fiżiċi, l-ispejjeż se jonqsu b’mod sinifikanti, imma l-materjali jistabbilixxu art li ma teżistix fid-dinja diġitali.

Kif jidher it-tranżizzjoni

Jidher bħat-tmexxija tar-ristoranti. Il-ingredjenti huma rħas. Kulħadd jista’ jiftaħ kċina. Xi ktajjen kbar bħal McDonald’s jużaw ekonomiji ta’ skala. Kulħadd ieħor jaħdem b’marġni sottili ħafna.

Is-software qed jidħol fl-istess fażi. Fil-qasam tal-hosting ta’ OpenClaw biss, kompetitturi ġodda qed jidhru kull ġimgħa. L-AI għamel possibbli li kull wieħed minn dawn il-fundaturi jibni u joħroġ prodott ta’ hosting fi ġranet, mhux xhur.

Dan hu tassew tajjeb għall-utenti. Aktar kompetizzjoni, prezzijiet aħjar, aktar għażla.

Imma hawn hi d-domanda onesta: jekk il-komuniżmu diġitali hu d-destinazzjoni, u l-fażi tar-ristoranti hija biss it-tranżizzjoni, għaliex qed nibni negozju xorta waħda?

Il-kwistjoni tat-togħma

Fir-ristoranti, l-ingredjenti huma rħas imma l-ikla le. Il-valur hu fid-deċiżjonijiet tax-chef. X’se jsajjar, kif jikkombina, x’se jħalli barra. Togħma. Ġudizzju. Kurazzjoni.

Fl-industrija tar-ristoranti s-saħħa tal-bniedem ma tistax tiġi awtomatizzata faċilment. Robot jista’ jaqleb burgers f’McDonald’s. Ma jistax imexxi kċina li n-nies jivvjaġġaw għaliha. Għadha le.

Fis-software, din id-distinzjoni qed tiġġarraf. L-AI diġà tista’ tibni l-prodott, tpoġġih, tissorveljah, timmaniġġja s-support. Il-”tisjir” qed jiġi awtomatizzat mal-”ingredjenti.”

Ifisser: għan-negozji tas-software f’din it-tranżizzjoni, l-uniku valur li jibqa’ hu dak li l-AI għadha ma tistax tagħmel. Tiddeċiedi x’jiswa jinbena, u jekk ir-riżultat hux tajjeb.

L-risposta, naħseb, tiddependi kompletament minn jekk bniedem b’togħma għadux fil-loop.

Il-kwistjoni tad-distribuzzjoni

Jekk il-prodotti diġitali jsiru b’xejn u x-xogħol fiżiku jiġi awtomatizzat, imma l-materjali għadhom jiswew xi ħaġa, min għandu l-flus?

Dan hu l-vojt bejn il-komuniżmu diġitali u l-komuniżmu veru. Il-komuniżmu veru għandu mekkaniżmu ta’ distribuzzjoni. Il-komuniżmu diġitali, kif iddeskrivejtu, le.

M’għandix risposta. Nispera li dan iwassal għal futur fejn in-nies ikollhom aktar ħin sinifikanti mal-persuni li jħobbu.

Imma ma nafx.

Il-veru xogħol tar-raġel

Dak li naf hu x’qed nagħmel issa. M’għadnix nikteb ħafna kodiċi. Il-job tiegħi f’OpenClaw.rocks nbidel minn inġinerija għal xi ħaġa aktar diffiċli biex issemmiha.

Niddeċiedi x’nibni u x’le. Niddeċiedi meta l-output hu biżżejjed tajjeb u meta hu slop. Inżomm opinjonijiet dwar x’hu importanti. Dawn huma deċiżjonijiet ta’ togħma.

Ir-raġel fiċ-ċajta mhux hemm biex imiss it-tagħmir. Il-kelb jieħu ħsieb dan. Ir-raġel hu hemm għax il-fabbrika teħtieġ xi ħadd li jinteressah dak li tipproduċi.

Dan hu l-job tiegħi issa. Mhux li nibni l-fabbrika. Mhux li nħaddem it-tagħmir. Li jimportani l-output.

Yoshi mimdud ħdejja hekk kif nikteb dan. Ma jimpurtahx minn marġni tas-software jew korrezzjonijiet SaaS jew robots umanojdi. Komdu. Is-sistema taħdem. Nikklikkja konferma meta x-xogħol hu tajjeb u nirrifjuta meta le.

Imma bħalissa, xi ħadd għadu jrid jinteressah. Dak hu l-ġig.

Jekk trid issegwi fejn se tmur din, ejja magħna.